De Glühweinmokken staan weer in de kast. De lichtjes zijn gedoofd, de houten chalets opgeruimd, en de pleinen die wekenlang naar kaneel en gebrande amandelen roken, zijn weer gewoon pleinen. Het kerstmarktseizoen 2025/2026 is voorbij.
Maar de herinneringen? Die blijven hangen. De stomende beker die je met beide handen vasthield terwijl het begon te sneeuwen. De kerstboom die zo hoog was dat je je nek moest uitrekken om de top te zien. Het moment waarop je dacht: dit is het, dit is precies waarom mensen elk jaar weer terugkomen.
En wat was het een seizoen.
Gdansk schreef geschiedenis
Het grote verhaal van dit kerstmarktjaar speelde zich af in Polen. Gdansk won de titel van beste kerstmarkt van Europa in de verkiezing van European Best Destinations, met ruim 92.000 stemmen. Een record. Het jaar daarvoor was dat Krakau, wat betekent dat Polen nu twee jaar op rij de kroon draagt.
Wie er geweest is, snapt waarom. De kerstmarkt in Gdansk speelt zich af in het historische centrum van de stad, tussen de kleurrijke gevels die na de Tweede Wereldoorlog met liefde zijn herbouwd. Het Coal Market plein vormt het hart, met kramen die doorlopen tot aan de Grote Wapenhal en de Tkacka-straat. Dit jaar was de markt groter dan ooit: 222 kramen, waarvan bijna vier op de tien gerund door lokale ondernemers.
Het is niet de grootste kerstmarkt van Europa en ook niet de oudste. Maar er hangt iets in Gdansk dat moeilijk te omschrijven is. Misschien is het de schaal, die net overzichtelijk genoeg is om in een avond te verkennen. Misschien is het Lucek, de pratende eland die inmiddels een ster is onder de bezoekers. Of misschien is het gewoon de combinatie van Pools eten, barnsteen, ambachtelijke kramen en een stadsdecor dat eruitziet alsof iemand het heeft getekend.
Een ding is zeker: Gdansk staat nu op de kaart. Verwacht het komend seizoen nog meer bezoekers.
De vertrouwde toppers leverden opnieuw
Terwijl Gdansk de krantenkoppen haalde, deden de gevestigde namen gewoon wat ze altijd doen: leveren. En hoe.
Straatsburg bleef de onbetwiste kersthoofdstad van Frankrijk, met dertien markten verspreid over de Grande Île. De Christkindelsmärik bestaat al sinds 1570, en die ervaring merk je. De dertig meter hoge kerstboom op de Place Kléber is elk jaar weer een bezienswaardigheid op zich, en de licht- en muziekshow die elk uur plaatsvindt trekt steevast volle pleinen.
In Wenen was het verhaal vergelijkbaar. De Christkindlmarkt op het Rathausplatz liep dit seizoen van begin november tot in januari, een van de langste periodes ooit. De markt voor het Schloss Schönbrunn voegde dit jaar een duurzaamheidskraam toe met uitsluitend herbruikbare en lokaal geproduceerde producten, een trend die we vaker zagen.
Keulen deed wat Keulen altijd doet: overweldigen met keuze. Zes grote markten, elk met een eigen karakter. De markt aan de voet van de Dom is en blijft indrukwekkend door de locatie alleen al. De Hafen-Weihnachtsmarkt aan de Rijn trok dit seizoen opvallend veel jonger publiek. En wie slim was, combineerde meerdere markten op één dag, want ze liggen allemaal op loopafstand.
Dresden vierde dat de Striezelmarkt alweer 591 jaar bestaat. Het is de oudste kerstmarkt ter wereld, en dat voel je in elk detail. De veertien meter hoge kerstpiramide, de Stollen die nergens zo goed smaakt als hier, de houten figuren uit het Erzgebirge. Dresden is geen hippe ontdekking, het is een traditie. En soms is dat precies genoeg.
Dichter bij huis: België en Nederland
Je hoeft niet ver te reizen voor een goede kerstmarkt. Dat bewees dit seizoen opnieuw.
Winterpret in Brussel trok weer zo'n 2,5 miljoen bezoekers. Het is en blijft het grootste winterevenement van België, met 240 chalets die een route vormen van de Grote Markt tot het Sint-Katelijneplein. Het reuzenrad biedt inmiddels een van de mooiste uitzichten over een verlicht Brussel. Voor wie de drukte wil vermijden: doordeweeks lunchtijd is het nog steeds rustig genoeg om echt van de kramen te genieten.
Brugge pakte uit met Wintergloed, dat inmiddels veel meer is dan een kerstmarkt alleen. De Lichtbelevingswandeling door de middeleeuwse straatjes was dit jaar uitgebreid met nieuwe installaties, en de ijsbaan op het Minnewater blijft een plaatje. De combinatie van Brugge, chocolade en kerstsfeer is bijna oneerlijk goed.
In Gent waren de Winterfeesten wederom de drukst bezochte kerstmarkt van het land, met meer dan 150 chalets verspreid over de pleinen in het centrum. Luik bewees opnieuw dat het de oudste kerstmarkt van België huisvest: het Village de Noël op Place Saint-Lambert draait al meer dan 35 jaar mee.
In Hasselt vond je met Winterland een overdekte schaatsbaan van 1.000 vierkante meter, een kerstmarkt met meer dan vijftig deelnemers, een reuzenrad en een Almhütte. In Beringen verhuisde be-MINE on-ICE naar de Mijnkathedraal als nieuwe locatie.
Aan de Nederlandse kant was Valkenburg weer Valkenburg. De ondergrondse kerstmarkten in de Fluweelengrot en de Gemeentegrot zijn nergens anders te vinden in Europa, en dat trekt. Van half november tot eind december was het stadje weer Kerststad, compleet met de jaarlijkse kerstparade en verlicht kasteel.
Maastricht brak records met Magisch Maastricht op het Vrijthof. Het reuzenrad van 45 meter, de schaatsbaan en de houten chalets trekken elk jaar bijna een miljoen bezoekers. En het Dickensfestijn in Deventer was opnieuw het meest bijzondere evenement van Nederland: 1.000 acteurs in Victoriaanse kledij, een binnenstad die eruitziet als een levend schilderij.
De trends die opvielen
Wie dit seizoen goed keek, zag een paar verschuivingen.
Langere seizoenen. Waar kerstmarkten vroeger in december begonnen, opende dit jaar een flink aantal al half november. Valkenburg startte op 14 november. Brugge en Wenen eveneens. Brussel op 28 november. En aan de achterkant liepen veel markten door tot begin januari. Het seizoen wordt elk jaar een beetje langer, gedreven door de vraag van bezoekers en de economische realiteit van organisatoren.
Duurzaamheid op de voorgrond. Herbruikbare Glühweinbekers in plaats van wegwerp, lokale producten die de boventoon voeren, en markten die bewust kiezen voor ambachtslieden in plaats van massaproductie. In Amsterdam organiseerde Café de Ceuvel een volledig duurzame kerstmarkt met uitsluitend lokale ondernemers. Het is een kleine markt, maar het signaal is groot.
Oost-Europa breekt door. Na Krakau en Gdansk staan nu ook Zagreb, Tallinn en Boedapest steviger op de kerstmarktkaart. Deze steden bieden een authentieke sfeer, lagere prijzen en minder drukte dan de grote Duitse en Oostenrijkse markten. Verwacht dat deze trend doorzet.
De trein als vervoersmiddel. NS International meldde opnieuw een stijging in boekingen naar kerstmarktsteden. Keulen is vanuit Utrecht in twee uur bereikbaar, Aken vanuit Maastricht in ruim een uur. Steeds meer bezoekers kiezen bewust voor de trein: geen parkeergedoe, geen files, en je kunt gewoon een Glühwein drinken.
Wintermarkten als verlenging. Het concept "wintermarkt" wint terrein. Waar de kerstmarkt stopt rond kerst, lopen wintermarkten door tot in januari of zelfs maart. Europa-Park in Duitsland was open tot half januari. Het Amsterdamse Winterparadijs in de RAI draaide door tot begin januari. En in Biddinghuizen ging het ijssculpturenfestival zelfs door tot maart.
En nu?
Het seizoen is voorbij, maar de planning voor 2026/2027 begint nu al. Organisatoren evalueren, kraamhouders boeken hun plekken, en de eerste data worden in het voorjaar bekendgemaakt.
Voor ons als kerstmarktliefhebbers is dit de perfecte tijd om terug te kijken en vooruit te dromen. Welke markt stond op je lijstje maar heb je gemist? Welke verborgen parel ontdekte je dit jaar? En waar ga je komend seizoen naartoe?
Eén ding weten we zeker: het komend seizoen wordt minstens zo mooi. De mokken gaan weer uit de kast. De Glühwein gaat weer dampen. En ergens op een verlicht plein in Europa sta je weer met die beker in je handen te denken: dit is het.
Tot dan.
Bekijk ook Kerstavontuur.com voor tips over kerstuitjes en winterse bestemmingen.